فهرست مطالب
- 10 تجهیز ضروری
- 1) دستگاه مولتی‌پارامتر
- 2) اکسیژن‌سنج
- 3) رفراکتومتر یا شوری‌سنج
- 4) اسپکتروفتومتر یا فتومتر
- 5) ست تیتراسیون
- 6) ترازوی دیجیتال
- 7) اتوکلاو
- 8) انکوباتور
- 9) میکروسکوپ
- 10) هود یا کابینت ایمنی زیستی
- نکات خرید و نگهداری
- چگونه آزمایشگاه کوچک را مرحله‌ای بسازیم؟
- جمع‌بندی دربارهٔ تجهیزات آزمایشگاه آبزی پروری
- سؤالات متداول
- برای شروع کدام دستگاه‌ها ضروری‌ترند؟
- آیا می‌توان آزمون‌ها را به آزمایشگاه بیرونی سپرد؟
- مشاورهٔ آزمایشگاهی و آموزشی
راه‌اندازی تجهیزات آزمایشگاه آبزی پروری نیازی به ساخت یک آزمایشگاه بزرگ ندارد. با ۱۰ دستگاه و ابزار اصلی می‌توانید کیفیت آب را روزانه پایش کنید و آزمون‌های میکروبی پایه را انجام دهید. این فهرست بر اساس آموزش‌های دانش ثمین پردیس رضوان برای آشنایی با تجهیزات آزمایشگاهی تنظیم شده است.
پیش از خرید، نیازهای مزرعه (تعداد استخرها، نوع سیستم، میزان آزمون‌های میکروبی) را مشخص کنید تا فقط ابزار ضروری را تهیه کنید.
10 تجهیز ضروری
1) دستگاه مولتی‌پارامتر
pH، ORP و هدایت الکتریکی را اندازه می‌گیرد و باید با بافر و استاندارد کالیبره شود. راهنمای ORP در آبزی پروری را ببینید.
2) اکسیژن‌سنج
اشباع و غلظت اکسیژن محلول را نشان می‌دهد و در بایوفلاک و پرورش متراکم، ابزار روزانه است.
3) رفراکتومتر یا شوری‌سنج
شوری را سریع و ارزان اندازه می‌گیرد و برای تفسیر آمونیاک، نیتریت و ORP لازم است.
4) اسپکتروفتومتر یا فتومتر
برای آزمون‌های رنگ‌سنجی آمونیاک و نیتریت. جزئیات در آزمون آمونیاک و نیتریت.
5) ست تیتراسیون
بورت، ارلن و معرف برای قلیاییت و سختی. روش در اندازه‌گیری قلیاییت آب آمده است.
6) ترازوی دیجیتال
برای وزن‌کردن محیط کشت، نمک و مواد شیمیایی؛ دقت ۰٫۰۱ گرم برای بیشتر کارها مناسب است.
7) اتوکلاو
برای استریل‌کردن محیط‌ها و وسایل؛ پیش از هر کار میکروبی ضروری است.
8) انکوباتور
برای رشد باکتری‌ها در دمای ثابت؛ نیاز به پایداری دمایی و تهویهٔ مناسب دارد.
9) میکروسکوپ
برای رنگ‌آمیزی گرم و مشاهدهٔ باکتری‌ها و انگل‌ها؛ عدسی روغنی ۱۰۰× لازم است. ببینید: رنگ آمیزی گرم.
10) هود یا کابینت ایمنی زیستی
برای کشت و رقیق‌سازی در شرایط استریل. اگر امکان ندارد، حداقل کار در کنار شعله و با پاک‌سازی دقیق انجام شود.
نکات خرید و نگهداری
- تجهیزات را همراه با خدمات پس از فروش و قطعات مصرفی (الکترود، غشا، بافر) خریداری کنید
- برنامهٔ کالیبراسیون و ثبت دوره‌ای برای هر دستگاه تعریف کنید
- شیشه‌آلات را با آب مقطر بشویید و آلودگی متقاطع را کنترل کنید
- برای هر دستگاه یک دفترچهٔ ثبت استفاده و تعمیر داشته باشید
چگونه آزمایشگاه کوچک را مرحله‌ای بسازیم؟
لازم نیست همهٔ تجهیزات را یک‌جا بخرید. پیشنهاد می‌شود در سه مرحله جلو بروید: در مرحلهٔ اول، ابزار پایش روزانه یعنی مولتی‌پارامتر، اکسیژن‌سنج، رفراکتومتر و ست تیتراسیون را تهیه کنید. در مرحلهٔ دوم، اسپکتروفتومتر و ترازو را اضافه کنید تا بتوانید آمونیاک و نیتریت را دقیق بسنجید. در مرحلهٔ سوم، اتوکلاو، انکوباتور، میکروسکوپ و محیط استریل را برای آزمون‌های میکروبی آماده کنید.
فضای آزمایشگاه هم مهم است. میز کار باید قابل ضدعفونی باشد، دستگاه‌های حساس دور از رطوبت و حرارت قرار بگیرند و بخش میکروبی از بخش شیمیایی جدا باشد. برای هر دستگاه یک کارت مشخصات و تاریخ کالیبراسیون داشته باشید.
نیروی انسانی را فراموش نکنید: یک نفر مسئول آزمایشگاه تعیین کنید و دورهٔ آموزشی کوتاهی برای او بگذارید. بسیاری از خطاهای آزمایشگاهی مزرعه از ناآشنایی با روش درست آزمون ناشی می‌شود، نه از خرابی دستگاه.
جمع‌بندی دربارهٔ تجهیزات آزمایشگاه آبزی پروری
در جمع‌بندی، موضوع «تجهیزات آزمایشگاه آبزی پروری» را باید بخشی از برنامهٔ ثابت کار خود بدانید. هرچه دربارهٔ «تجهیزات آزمایشگاه آبزی پروری» زودتر و منظم‌تر اقدام کنید، هزینهٔ اصلاح‌های بعدی کمتر می‌شود. اگر دربارهٔ «تجهیزات آزمایشگاه آبزی پروری» پرسشی دارید، تیم مشاورهٔ دانش ثمین پردیس رضوان در کنار شماست.
سؤالات متداول
برای شروع کدام دستگاه‌ها ضروری‌ترند؟
مولتی‌پارامتر، اکسیژن‌سنج، رفراکتومتر و ست تیتراسیون برای پایش روزانه؛ سپس اسپکتروفتومتر و تجهیزات میکروب‌شناسی.
آیا می‌توان آزمون‌ها را به آزمایشگاه بیرونی سپرد؟
برای آزمون‌های کم‌تکرار مثل PCR بله؛ اما پایش روزانهٔ کیفیت آب باید در خود مزرعه انجام شود.
مرجع: Laboratory equipment.
مشاورهٔ آزمایشگاهی و آموزشی
برای راه‌اندازی آزمایشگاه کیفیت آب، آموزش کارآموزان یا انتخاب کیت و تجهیزات، از فرم درخواست مشاوره دانش ثمین پردیس رضوان استفاده کنید.
